|
 EUSKAL
HERRIA.- Nazioarteko elkartasuna eta estatuen diru
laguntzak gainditu eta politikagintzan parte hartu.
Horixe du helburu Wallmapuwen Txileko Alderdi
Nazionalista Maputxeak. Eta hori bideratzeko, hainbat
alderdiren esperientziak ezagutu eta haien babesa
lortzeko, biran izan da Europan zehar. Aralarren eskutik
izan da Gustavo Quilaqueo (Teodoro Schmidt, 1966)
Wallmapuweneko presidentea Euskal Herrian.
- Europan egiten ari zareten biraren barruan etorri
zarete Euskal Herrira. Lehen harremana da?
Bai eta ez. Bi helburu ditu bira honek. Bata, aurretik
ezagunak genituen alderdiekin harremana sendotzea;
Kataluniako ERC Esquerra Republicana de Catalunyarekin
eta Galiziako BNG Bloque Nacionalista Galegorekin, kasu.
Eta bestea, harreman politiko berriak sortzea. Bide
horretatik, Galesko Plaid Cymrurekin, Ipar Irlandako
Sinn Feinekin eta Aralarrekin bildu gara.
- Alderdi abertzaleak dira guztiak.
Hori da guztien ezaugarri komuna. Nazionalistak,
autonomistak edo independentistak dira. Guztiek
eskubideen aldeko borrokan dihardute, demokrazia da
haien apustua eta elkarrizketa estrategia politikoaren
giltzarria. Guztien esperientzia ezagutu nahi izan dugu.
- Eta Euskal Herriaren esperientzia historikotik zer
jaso dezake herri maputxeak?
Nazio eskubideen aldeko borroka, eta, bereziki,
hizkuntza indarberritzeko prozesua. Maputxeak Espainiako
Koroaren menpeko izan gara, eta Txileren eta
Argentinaren menpe gaude orain. Mapuzungun hizkera kendu
eta gaztelania ezarri ziguten. Beraz, gure
aldarrikapenetako bat hizkuntza berreskuratzea da, eta
bere garaian ofiziala izatea.
- Mapuzunguna erabiltzen al da?
Azken ikerketaren arabera, gure herriko %30ek baino
gutxiagok erabiltzen dute. Horietatik %20k ulertu eta
hitz egiten dute, eta beste %10ek, ulertu besterik ez.
Gainera, ez dauka erabilera publikorik, familiartekoa
da. Guk mapuzunguna lurralde maputxeko hizkuntza
ofiziala izan dadin nahi dugu, gaztelaniaren parean.
- Zein dira beste aldarrikapenak?
Historikoa, lurrari lotutakoa. XIX. mendean Txileko eta
Argentinako gobernuek menpean hartu gintuztenean, lur
eremu txikiago batean kokatu gintuzten. Eta hori,
maputxe populazioa hazten joan den heinean, biziraute
eta pobrezia arazo bilakatu da. Eta ez hori bakarrik.
Lurrak alde ekonomikoa garatzeko aukera ematen die
herriei, baina baita mundu ikuskera garatzekoa ere.
Beraz, lurraldea aldarrikatzen dugunean, lur horretako
elementu materialak eta sinbolikoak aldarrikatzen
ditugu. Horretaz gain, hizkuntza eskubidea eta beste
kultur eskubideak aldarrikatzen ditugu. Baina, batez
ere, parte-hartze politikoa eta autodeterminaziorako
eskubidea.
- Horretarako ari zarete alderdi politikoa osatzen.
Bai. 1910ean osatu zen lehen erakunde maputxea, gure
lurra galdu ostean. Lurraldetasuna eta politikan parte
hartzeko eskubidea aldarrikatzen zituzten, baina Txileko
alderdien barruan egiten zuten borroka. Guk geuk
eratutako eta kudeatutako erakunde baten bidez hartu
nahi dugu parte politikagintzan, Wallmapuwen alderdiaren
bitartez, historiako lehen alderdi maputxearen bidez.
- Legezko izateko bidean zarete.
Hala da. 2006an oinarrizko printzipioak eta programa
politikoa osatu genituen, eta iazko azaroaren 24an
aurkeztu genuen alderdia. Eta orain, existitu ahal
izateko, 5.000 sinadura lortu behar ditugu. Hala
eskatzen du legeak, diktaduraren ondare den sistemak.
Eta oso gaitza da hori. Prozesuari ekin eta zazpi
hilabete eta hiru egunen buruan eskuratu behar ditugu,
gutxienez hiru eskualdetan (Araucanian, Los Lagosen eta
Los Riosen).
- Eta nola daramazue?
Oraindik ez gara hasi sinadurak biltzen. Bilerak,
tailerrak eta halakoak egin ditugu, kontzientzia
sortzeko. Eta pare bat mila lagunengana iritsi garela
esan dezaket. Bestalde, Wallmapuwen ez da alderdi
etnikoa. Ez zaie maputxeei soilik zuzentzen. Wallmapun
-maputxeen lurraldea- bizi den orori zuzentzen zaio:
maputxeei eta maputxe ez direnei.
- Ikuspegi indigenistatik haratago joan nahi duzue,
beraz.
Horixe. Garrantzitsua izan zen bere garaian ikuspegi
indigenista hori, ageriko egin baikintuen. Baina orain
indio izatetik indigena izatera pasa gara.
Estatuarentzat berezitasun kulturalak dituen giza talde
bat gara, eta pobrezia arazoa daukagu. Hala, diru
laguntzak bideratzen dizkigute. Baina ez gaituzte herri
moduan ikusten. Horregatik osatu nahi dugu Wallmapuwen
alderdia. Eta horrekin ez dut esan nahi maputxe guztien
bozeramaile izango garenik. Parte hartzeko tarteak
zabaldu behar dira. Eta hori lortu ondoren etorriko da
aniztasuna, bestelako ezaugarriak dituzten alderdiak
sortzeko aukera. Orain, beraz, tresna politikoa sortzeko
garaia da eta harreman politikoak izatekoa. Horregatik,
bira honetan alderdi politikoekin baino ez gara bildu.
Ekintzaileek eta babes taldeek beren lana egin dute,
baina jada ez dugu nahi basati ona bagina bezala ikus
gaitzaten. Herri bat gara, eta autodeterminazio
eskubidea eskatzen dugu.
- Maputxe komunitatearen barruan herri kontzientziarik
ba al da?
Kontzientzia argia dago. Ez dut esan nahi maputxe
guztiek dutenik, baina errazago topatuko duzu txiletarra
eta maputxea dela esango dizuna, bere burua indigenatzat
daukana baino.
- Sarritan leporatu izan diozue Txileko presidente
Michelle Bacheleti herrialdetik kanpora maputxeen
errealitateri dagokionez desinformazio kanpaina egitea.
Presidenteari ez, Gobernuari orokorrean. Txile nazio
bakarra balitz bezala definitzen da, hizkuntza bakarra
dagokiona: txiletarra, gaztelania, alegia. Baina
Bachelet presidenteak, Europan hitz egiten duenean,
Txilek «herri indigenen eskubideen arloan» aurrera egin
duela esaten du. Praktikan ez da hala. Ez dago eskubide
horiek bermatzen dituen tresna juridikorik.
Bestalde, demokrazia ezarri zenez geroztik azken bi
gobernuetan izan dugu maputxeok errepresio handiena.
Ricardo Lagosen gobernua izan da Pinochet osteko Txilen
terrorismoaren kontrako legea ezarri duen bakarra,
buruzagi maputxe baten kontra. Eta poliziek bi gazte
maputxe ere hil dituzte, bata Lagosen agintaldian eta
bestea Bacheletenean. Horiek hala, maputxeez atzerrian
ezagutzen dena ez da Gobernuari esker ezagutzen,
nazioarteko elkartasunari esker baizik.
Fuente:
www.berria.info
+
Wallmapuwen consolida alianza
política en Bretaña
+
Histórico
encuentro
de Wallmapuwen con Sinn Féin
+
Quilaqueo se reunió con Jefa Ejecutiva de Plaid Cymru
+
Agenda incluye
reuniones con partidos en Irlanda del Norte, Gales, País Vasco y
Catalunya
+
Gustavo Quilaqueo inicia gira
política por Europa
Volver Portada
|
